Πέθανε ο Ακαδημαϊκός ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ

Πέθανε σήμερα 7 Ιουνίου 2021, σε ηλικία 91 ετών, ο Ακαδημαϊκός Ευάγγελος Μουτσόπουλος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Ελληνικής φιλοσοφικής διανόησης του καιρού μας, με διεθνή αναγνώριση, που πλούτισε με το πολισχυδές και εκπληκτικά πλούσιο και πρωτότυπο έργο του, προϊόν συνεπούς και γόνιμης προσφοράς μισού και πλέον αιώνα, τη Φιλοσοφία.

Ο Ευάγγελος Μουτσόπουλος, Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από το 1984, ήταν Ομότιμος Καθηγητής Φιλοσοφίας και πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Γεννήθηκε στην Aθήνα το 1930, και σπούδασε Kλασική Φιλολογία και Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Aθηνών και Φιλοσοφία στο Παρίσι, όπου αναγορεύτηκε διδάκτορας (1958).

Σε ηλικία μόλις 28 ετών, εξελέγη παμψηφεί Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μασσαλίας, κάτι το οποίο σηματοδότησε την απαρχή μιας αξιοθαύμαστης επιστημονικής σταδιοδρομίας, η οποία συνεχίσθηκε στην Ελλάδα με την εκλογή του στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, το 1966, και εν συνεχεία των Αθηνών, 1969, όπου εξελέγη Πρύτανης το 1977. Υπήρξε επίτιμος διδάκτορας πολλών Πανεπιστημίων, μεταξύ αυτών και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τιμήθηκε με πολλαπλές διακρίσεις και ήταν επίτιμο, τακτικό ή αντεπιστέλλον μέλος πολλών εθνικών ή διεθνών Ακαδημιών του εξωτερικού. Το Διεπιστημονικό Κέντρο Αριστοτελικών Μελετών, ΑΠΘ, είναι υπερήφανο διότι ο Ευάγγελος Μουτσόπουλος το τίμησε με τη συμμετοχή του ως Επίτιμο Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής.

Το πολυσχιδές και πολύπλευρο ερευνητικό και συγγραφικό έργο του Ευάγγελου Μουτσόπουλου απλώνεται σε όλους τους βασικούς τομείς της Φιλοσοφίας, από τη Λογική, την Οντολογία και τη Φιλοσοφία των Αξιών έως τη Φιλοσοφία της Ιστορίας, την Ιστορία της Φιλοσοφίας ή τους σύγχρονους προβληματισμούς γύρω από την κοινωνία και τον ανθρωπισμό. Σε όλα αυτά η μουσική διαπερνά όλο το φάσμα του φιλοσοφικού του οικοδομήματος και παίζει ρόλο καθοριστικό στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται και βιώνει τον φιλοσοφικό προβληματισμό.

Μία από τις βασικές έννοιες που αποτελούν τη σπονδυλική στήλη του πλούσιου και πολυσχιδούς έργου του είναι η έννοια του καιρού. Για τη φιλοσοφία του αυτή έχει αναγνωρισθεί ο Ευάγγελος Μουτσόπουλος διεθνώς ως ο «φιλόσοφος της καιρικότητος, την οποία αναλύει με μία απαράμιλη φιλοσοφική βαθύνοια στο βιβλίο του Η Φιλοσοφία της καιρικότητος (184), αλλά και σε έναν μεγάλο αριθμό μελετών, όπως λ.χ. η πρωτότυπη και εμπνευσμένη μελέτη του, δημοσιευμένη ήδη στα 1962, με τον τίτλο. Καιρός και καιρικότητα. Η έννοια του καιρού και της καιρικότητος, συνδέεται επίσης άμεσα στη φιλοσοφία του Ευάγγελου Μουτσόπουλου για τη δραστηριότητα της συνειδήσεως, την οποία προσδιορίζει απέναντι στην πραγματικότητα.

Έτσι, στο σύvολο του φιλοσοφικού του συστήματος μπορεί να ξεχωρίσει κανείς δύο βασικά θέματα: Το ένα είναι η δημιουργική δραστηριότητα της ανθρώπινης συνείδησης, το άλλο, η αξιακή παρουσία της ανθρώπινης πραγματικότητας μέσα στον κόσμο. Τα δύο αυτά θέματα συνδέονται άμεσα και οργανικά με τους υπόλοιπους κύριους άξονες που διατρέχουν όλο το έργο του: Τις έννοιες (α) των αισθητικών κατηγοριών, (β) των αξιών και (γ) της συνειδήσεως. Όλα αυτά αποτελούν τους δομικούς λίθους πάνω στους οποίους οικοδομούνται οι φιλοσοφικοί τομείς με τους οποίους ασχολήθηκε ιδιαίτερα.

Ιδιαίτερα επίσης σημαντική είναι η συμβολή του στη Φιλοσοφία της Τέχνης, η οποία εκτίθεται στο βιβλίο του Αισθητικαί Κατηγορίαι αλλά και σε πολυάριθμες άλλες δημοσιεύσεις. Στον τομέα αυτό ο Ευάγγελος Μουτσόπουλος έδωσε ένα ανανεωμένο και γνήσια φιλοσοφικό περιεχόμενο, κάτι το οποίο έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση. Η βαθιά και αυθεντική του σχέση με τη μουσική του πρόσφερε το μέσον, όπως δηλώνει ο ίδιος, για να προβεί στη θεώρηση του αισθητικού όντος έχοντας ως βασικό του πρωτογενές υλικό τα προβλήματα που αναδύθηκαν μπροστά του κατά τη διαδικασία της μουσικής σύνθεσης. Επέτυχε, έτσι, να συνδέσει με μια σχέση βαθιά και ουσιαστική τη μουσική με τη φιλοσοφία και πάνω ακριβώς σ’ αυτή τη σχέση έχτισε τη θεωρία του για την τέχνη.

Τέλος θα ήθελα επιγραμματικά να αναφερθώ στην πλούσια και γόνιμη προσπάθειά του να δημιουργήσει ένα φυτώριο νέων επιστημόνων που εργάσθηκαν επάξια για την οικοδόμηση ενός συλλογικού έργου με πολλές πτυχές. Μεταξύ άλλων, ίδρυσε την Ελληνική Εταιρεία Φιλοσοφικών Μελετών, δημιούργησε (1966) το Corpus Philosophorum Graecorum Recentiorum (CPGR), το οποίο ενέταξε στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του υπό την προεδρία του Ιδρύματος Ερεύνης και Εκδόσεων Νεοελληνικής Φιλοσοφίας (1975), ίδρυσε και διεύθυνε για πάνω από σαράντα χρόνια το διεθνές φιλοσοφικό περιοδικό Διοτίμα, ενώ η Ακαδημία Αθηνών του ανέθεσε (1984) την εποπτεία του περιοδικού Φιλοσοφία, το οποίο λειτουργεί ως Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Αθηνών, τη διεύθυνση της οποίας είχε όλα αυτά τα χρόνια.

Για όλους αυτούς τους λόγους το το 2010, το Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής απένειμε τον τίτλο του Επίτιμου Διδάκτορος της Φιλοσοφίας στον Ακαδημαϊκό Ε. Μουτσόπουλο. Είχα μάλιστα την εξαιρετική τιμή να μου αναθέσει το Τμήμα να εκφωνήσω τον Έπαινο προς τον τιμώμενο. Αυτό ήταν κάτι το οποίο πραγματοποίησα με ιδιαίτερη συγκίνηση, διότι υπήρξα φοιτήτριά του στα δύο πρώτα χρόνια των σπουδών μου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, όταν εκείνος ξεκινούσε την Ακαδημαϊκή του πορεία στην Ελλάδα ως εκλεγμένος τακτικός Καθηγητής Ιστορίας της Φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Η σχέση αυτή δασκάλου-μαθητού μας συνόδευσε σε όλη τη ζωή μας ακόμη και στην ώριμη πια περίοδο της Ακαδημαϊκής μου ζωής. Όταν μάλιστα είχα την τιμή να μου αναθέσει ομόφωνα η Σύγκλητος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης την Ίδρυση του Διεπιστημονικού Κέντρου Αριστοτελικών Μελετών, ΑΠΘ, (ΔΙΚΑΜ) το 2011, ο Ευάγγελος Μουτσόπουλος ήταν από τους πρώτους που μας έκανε την τιμή να ενταχθεί στο σώμα των επιτίμων μελών του Επιστημονικού Συμβουλίου και συνέχισε έως το τέλος της ζωής του να στηρίζει τις προσπάθειες του ΔΙΚΑΜ για τη μελέτη και διεθνή προβολή του Αριστοτελικού έργου. Η Φιλοσοφική κοινότητα στην Ελλάδα και διεθνώς έχασε ένα μεγάλο φιλόσοφο με ακαταμάχητη δύναμη και αξιοζήλευτη εργατικότητα, ένα ανήσυχο και δημιουργικό πνεύμα. Άς είναι αιωνία η μνήμη του.

Δήμητρα Σφενδόνη-Μέντζου
Πρόεδρος του ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ, Α.Π.Θ.
Ομότιμη Καθηγήτρια Φιλοσοφίας της Επιστήμης, Α.Π.Θ.

Ετικέτες: